Nowości w serwisie

TRICHORHINOPHALANGEAL SYNDROME TYPE 1

Zespół włosowo-nosowo-palcowy typu 1

Częstość występowania

TRPS 1 to niezwykle rzadko występująca wieloukładowa choroba dziedziczna, która dotyczy meżczyzn i kobiet z równą częstością. Osoby dotknięte łagodną postacią choroby, z subtelnymi objawami, często pozostają niezauważone i niezdiagnozowane. Z tego powodu nie określono dotychczas dokładnej liczby, określającej występowanie w populacji. Być może występuje częściej niż podaje to dostepna literatura.

 

Podłoże genetyczne

Mikrodelecja na długim ramieniu chromosomu 8 – 8q24
Dziedziczenie autosomalne dominujące – pojawienie się objawów choroby spowodowane jest wystąpieniem jednego nieprawidlowego allela, otrzymanego od jednego z rodziców.Jeśli mutacja wystąpi po raz pierwszy (de novo) – oznacza to, że błąd w genie nie jest dziedziczony, nie występuje u żadnego z rodziców lecz zachodzi on podczas powstawania i wczesnych etapów formowania się zarodka.

W rzadkich przypadkach TRPS1 może wystąpić jako cecha autosomalna recesywna, osoba dziedziczy jeden nieprawidłowy gen, drugi jest prawidłowy, natomiast jego działanie jest niewystarczające, produkcja prawidłowego białka jest zbyt mała i pojawiają sie objawy.

Korelacja genotypowo – fenotypowa
Gen TRPS 1 koduje produkcję białka o tej samej nazwie, pełni ono rolę regulacyjną dla genów odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg procesów wzrostu układu ruchu – wzrost i prawidłowa budowa kosci i chrząstek. Mutacja powoduje produkcję białka o nieprawidłowej budowie i funkcji.

 

Badania genetyczne

Możliwość wykonania badań genetycznych w kierunku TRPS1 oferują laboratoria
Medgen w Warszawie, Omedica w Poznaniu i inne.

 

Opis kliniczny i przebieg choroby

Objawy widoczne są od urodzenia.

 

WŁOSY
Dzieci mają bardzo jasne, delikatne, rzadkie włosy, ze skłonnością do wypadania, zdarzają się przypadki łysienia przed druga dekadą życia, dotyczy ono głównie okolicy czołowej i ciemieniowej. Brwi są zdecydowanie grube, wyraźnie zaznaczone, gęściejsze w okolicy nasady nosa, rzadsze w kierunku skroni
Skóra jest wiotka, delikatna, „za luźna”.

 

TWARZ – cechy dysmorficzne
szerokie, wydatne czoło
charakterystyczny jest wygląd nosa – duży, wydłużony z zaokrąglonym końcem – w kształcie gruszki, skrzydełka nosa małe, słabo rozwinięte
długa, wyraźna rynienka nosowo-wargowa
wąska górna warga
mała żuchwa, dołek lub rowek w podbródku
uszy duże, nisko osadzone, lekko zrotowane ku tyłowi
zęby małe, próchnicze, szaro-żółte, wady zgryzu, zęby dodatkowe (siekacze)
gotyckie podniebienie

 

UKŁAD RUCHU
wiek kostny jest opóźniony, tempo wzrastania wolne, docelowy wzrost osób chorych jest raczej niski pomiędzy 3 a 10 percentylem dla populacji

ręce i stopy – śródręcze i śródstopie są skrócone, palce krótkie, zwężające się w kierunku dystalnym, moze występować klinodaktylia, czyli dosiebne zgięcie piątych palców, mogą wystąpić dodatkowe palce, paznokcie są cienkie i łamliwe, u niektórych pacjentów stwierdzano płaskostopie

zmiany widoczne w badaniu radiologicznym – kosci śródręcza i śródstopia skrócone, skrzywione, stożkowato zniekształcone nasady kości długich śródręcza, śródstopia i palców

 

Poza tym:

  • kurza klatka piersiowa (mogą jej towarzyszyć częste infekcjie dróg oddechowych)
  • wystające łopatki
  • dysplazja stawów biodrowych
  • zwichnięcie/przemieszczenie rzepki
  • syringomielia
  • bóle stawów rąk, bioder, kręgosłupa spowodowane przez stany zapalne stawów, przebiegają z obrzękiem, zaczerwienieniem i ograniczeniem ruchomości

 

Okazjonalnie stwierdzano u pacjentów w z TPRS1 następujące objawy:

  • obniżone napięcie mieśniowe w okresie noworodkwym/niemowlęcym
  • częściowa syndaktylia
  • kraniosynostoza
  • skrócenie kosci łokciowych
  • wypadanie płatka zastawki mitralnej
  • upośledzenie umysłowe
  • częściowy niedobór wydzielania hormonu wzrostu

 

Kryteria rozpoznania

1. charakterystyczny fenotyp
2. zdjęcie rtg – stożkowate nasady kości rak i stóp
3. badanie genetyczne – stwierdzenie obecnosci mikrodelecji metodą FISH


Diagnostyka różnicowa

– Langer – Giedion syndrome (TRPS 2)
– Sugio – Kajii syndrome (TRPS 3)
– Legg – Calve – Perthes disease
– Menkes syndrome
– Coffin – Siris syndrome
– Nikolaides – Baraitser syndrome
– Floating Harbour syndrome


Poradnictwo genetyczne

Większość przypadków TRPS1 występuje rodzinnie co najczęściej związane jest z dziedziczeniem autosomalnym dominującym. W takim przypadku prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u potomstwa osoby z TRPS1 równa się 50%.
Jeżeli mutacja pojawia się de novo ryzyko urodzenia następnego chorego dziecka jest bardzo niskie, nieco wyższe niż ryzyko populacyjne, tzn. tylko nieco wyższe niż u każdej innej pary ze względu na możliwość występowania tak zwanego mozaicyzmu germinalnego.
 

Diagnostyka prenatalna

Diagnostyka prenatalna inwazyjna – amniopunkcja, biopsja trofoblastu – są wykonywane zazwyczaj w przypadku rodzinnego występowania choroby.


Postępowanie

leczenie jest objawowe i wspomagające, polega na skoordynowanej opiece wielu specjalistów:
 
OPIEKA PEDIATRYCZNA
Regularna ocena tempa rozwoju psychoruchowego i fizycznego dziecka. W razie nieprawidłowości zlecenie odpowiedniej rehabilitacji, pomocy pedagoga i psychologa.
 
KONSULTACJA ENDOKRYNOLOGICZNA
W przypadku stwierdzenia niedoboru wydzielania hormonu wzrostu – suplementacja.
 
KONSULTACJA KARDIOLOGICZNA
Wymagana, gdy jest podejrzenie wady serca.
 
KONSULTACJA ORTOPEDYCZNA I REHABILITACJA
Niezbędne u chorych z zapaleniami stawów, bólami kręgosłupa, kraniosynostozą czy skróceniem kości łokciowych
 
KONSULTACJA NEUROLOGICZNA
Wymagana przy występującej hipotonii mięśniowej, opóźnieniu w rozwoju dziecka.
 
TERAPIA LOGOPEDYCZNA
Ze względu na niedorozwój żuchwy, dzieci z TRPS 1 mogą mieć problemy z mową – konieczne są regularne ćwiczenia mowy u logopedy.
 
KONSULTACJA STOMATOLOGICZNA I ORTODONTYCZNA
Ze względu na obecność zebów dodatkowych, wad zgryzu związanych z niedorozwojem żuchwy oraz częstej, nasilonej próchnicy.
 
KONSULTACJA CHIRURGICZNA
W celu leczenia syndaktylii i mikrognacji.

W wieku dorosłym i starszym – 6/7 dekada życia – pacjenci cierpią na przewlekłe bóle wielu stawów spowodowane nasilonymi zmianami zwyrodnieniowymi. Może towarzyszyć też osteopenia.


Piśmiennictwo:
1. K. Lyons Jones, M. Crandall Jones, M. del Campo „Smith’s Recognizable Patterns of Human Malformation”
2. H.V. Firth, J.A. Hurst „Oxford Desk Reference – Clinical Genetics”
3. Zasoby internetowe:
https://rarediseases.org/…/trichorhinophalangeal-syndrome-type-i/
https://www.omim.org/entry/190350
https://ghr.nlm.nih.gov/condition/trichorhinophalangeal-syndrome-type-i

Opracowała Gabriela Kołodziej

 

O stowarzyszeniuDla rodziców Porady specjalistów